Onbalanssturing: wat is het en hoe doet Covolt dat?

Op elk moment moet er op het elektriciteitsnet precies evenveel stroom worden ingevoed als verbruikt. Alleen dan blijft de netfrequentie stabiel op 50 Hz. Netbeheerders TenneT (in Nederland) en Elia (in België) bewaken dit evenwicht continu.

In de praktijk wijkt de werkelijkheid altijd af van wat marktpartijen vooraf hebben ingepland. Die marktpartijen, de zogeheten balanceringsverantwoordelijken of BRP’s (Balance Responsible Parties), geven een dag van tevoren aan hoeveel ze verwachten in te voeden en te verbruiken. Dit heet het energieprogramma (e-programma). Het verschil tussen dat programma en wat er daadwerkelijk gebeurt, is de onbalans.

Belangrijk: er bestaat geen aparte “onbalansmarkt” waarop je koopt en verkoopt. In plaats daarvan wordt iedere BRP per kwartier afgerekend op de onbalansprijs die TenneT vaststelt, op basis van de balanceringsenergie (FCR, aFRR en mFRR) die nodig was om het net in balans te houden. Zit een BRP met zijn afwijking “de goede kant op”, hij helpt het systeem, dan ontvangt hij de onbalansprijs. Werkt de afwijking het systeem tegen, dan betaalt hij.

Onbalanshandel betekent dus: je flexibele vermogen bewust zó inzetten dat je gunstig wordt afgerekend op die onbalansprijs. Door een batterij te laden of te ontladen op het juiste moment, stuur je actief op een positieve afrekening in plaats van die passief te ondergaan.
De onbalansprijs wordt per kwartier (het imbalance settlement period) bepaald en kan sterk schommelen: van laag of zelfs negatief tot enkele honderden euro’s per MWh. Belangrijk daarbij is de regeltoestand (−1, 0, +1 of 2). Deze geeft aan of TenneT op- of afregelt. Bij regeltoestand 2 regelt TenneT binnen één kwartier (PTU) tegelijk op én af; dan gelden er afzonderlijke prijzen en is de uitkomst minder voorspelbaar, een risico waar je bij actieve handel rekening mee moet houden.